Co warto czytać?

Wydawnictwo: W.A.B, wyd. II - 2005, wyd. I - 2002

Warto się było pomęczyć z „Mężczyzną, który się uśmiechał”, bo kolejna część cyklu – „Fałszywy trop” jest bardzo dobra. Od samego początku ma to „coś”, co kryminał mieć powinien. Czyta się lekko, wciąga, wydarzenia i bohaterów można sobie wyobrazić, i oczywiście nie można się doczekać zakończenia. Chociaż w tym przypadku czytelnik wie, kto jest mordercą to i tak śledzi z zainteresowaniem poczynania policji, zbieranie poszlak, badanie dowodów, odkrywanie kolejnych tajemnic.

Rozpoczyna się historią rodziny z Dominikany. Potem, już w Szwecji, pierwszym tragicznym wydarzeniem jest samobójstwo młodej dziewczyny na polu rzepaku. Natomiast tematem książki tym razem jest seria brutalnych morderstw. Pierwszą ofiarą jest były minister sprawiedliwości. Wydarzenia toczą się bardzo szybko, kolejne zabójstwa następują jedno po drugim. Obserwujemy sytuację zarówno z perspektywy komisarza Kurta Wallandera, jak i z punktu widzenia mordercy.

Choć powieść jest obszerna (460 stron) składa się w dużej części z dialogów. Dzięki temu akcja jest dynamiczna i sami możemy wyciągać wnioski na podstawie tego, co mówią policjanci i świadkowie. Dodatkowym plusem są rozważanie głównego bohatera o współczesnej Szwecji, przestępczości i przestępcach. Zaznaczyłam sobie dwa fragmenty. Pierwszy:

„Zadał sobie beznadziejne pytanie, co to za świat, w którym młodzi ludzie podpalają się albo w inny sposób próbują pozbawić się życia. Żyją w epoce, którą można by nazwać czasem niepowodzeń. Coś, w co wierzyli i co budowali, okazało się mniej trwałe, niż przypuszczali. Wierzyli, że wznoszą dom, a okazało się, że stawiają pomnik czemuś, co odeszło i było w połowie zapomniane. Szwecja się waliła, gigantyczny regał mógł w każdej chwili runąć. Nikt nie wiedział, jacy stolarze czekają w przedsionku, gotowi montować nowe półki. Nikt też, rzecz jasna, nie wiedział, jak te półki miałyby wyglądać. Wszystko było mętne. Z jednym tylko wyjątkiem: jest ciepło, jest lato. Młodzi odbierają sobie życie. Ludzie żyją nie po to, żeby pamiętać, ale żeby zapomnieć. Mieszkania przypominają kryjówki, a nie ciepłe, przytulne domy. A policjanci bezradnie czekają chwili, kiedy aresztów będą pilnować ochroniarze.”

 
To chyba pierwszy raz, kiedy Wallander prowadzi śledztwo latem. I mimo, że pogoda jest piękna, a w jego życiu osobistym pojawiła się nadzieja na związek z poznaną w Rydze – Bajbą, to jego refleksje o życiu nadal są tak samo ponure i pesymistyczne. Oto drugi z cytatów, który to potwierdza:

„Wallander pomyślał, że w swoim policyjnym życiu ciągle jest zmuszony czytać szare, bezbarwne życiorysy, których początek zwiastował fatalny koniec. Szwecja wyszła z ubóstwa w głównej mierze dzięki sobie samej i sprzyjającym okolicznościom. Wallander pamiętał z własnego dzieciństwa ludzi naprawdę biednych, choć wtedy nie było ich już tak wielu. Ale tej drugiej biedy, pomyślał, stojąc z filiżanką kawy przy kuchennym oknie, tej drugiej nigdy nie wytępiliśmy. Przetrwała za fasadami. I dzisiaj kiedy sukcesy wydają się coraz mniejsze i państwo dobrobytu rwie się i pęka w szwach, wtedy daje o sobie znać ta druga bieda, rodzinne tragedie. Bjorn Fredman nie był wyjątkiem. Nigdy nam się nie udało zbudować społeczeństwa, w którym tacy jak on czuliby się jak u siebie. Zburzyliśmy stare struktury, w których rodzina trzymała się razem, zapomnieliśmy je zastąpić innymi. Ceną, która przyszło za to płacić, okazała się wielka samotność. a może wolimy udawać, że nie istnieje?”

          
Te słowa wydają mi się bardzo interesujące i głębokie. Policjant przygląda się życiu jednej z ofiar i nie ocenia jej działalności przestępczej, ale próbuje wniknąć w przyczyny, które doprowadziły Bjorna Fredmana do takiego, a nie innego życia. Świadczy to o dużej wrażliwości pisarza, który i w ofiarach i w katach nadal próbuje dostrzec ludzi i ich motywy, nie tylko indywidualne, ale i będące skutkiem przemian społecznych. I to mi się w pisarstwie Henninga Mankella podoba. Nazwałabym to – humanizmem. Stworzony przez niego bohater, nie jest supermanem. Przeżywa śmierć obcych ludzi, której jest świadkiem, podobnie oględziny miejsca zbrodni są dla niego przykrym doświadczeniem. Niby drobiazgi, ale pokazują, że Wallander jest zwykłym człowiekiem i nigdy nie przyzwyczaił się do widoku krwi i ofiar. To takie inne, gdy porównamy go z amerykańskimi filmami czy np. kryminałami Harlana Cobena.         

Z niecierpliwością czekam na kolejne części cyklu, który jest nie tylko rozrywką, ale i daje do myślenia. I do tego jeszcze napisany jest świetnym stylem. Czego chcieć więcej?

Ocena: 5/6